Ömer Duran'ın kaleme aldığı incelemeye göre, 1937 tarihli Kırşehir haritası bugünden geriye bakıldığında yalnızca eski bir idari taksimatı değil, kentin hangi tarihsel bütünlükten koparıldığını gözler önüne seriyor. O haritada bugün Nevşehir'e bağlı olan Hacıbektaş, Avanos, Kozaklı, Kalaba, Topaklı ve Çalış gibi yerleşimlerin Kırşehir sınırları içinde yer alması, şehrin geçmişte geniş bir sosyal, kültürel ve ekonomik havza olduğunu hatırlatıyor.
Kırşehir'in 2 Mayıs 1954 tarihinde yapılan seçimlerde Demokrat Parti'ye beklenen desteği vermemesi ve Osman Bölükbaşı'nın temsil ettiği Cumhuriyetçi Millet Partisi'nin güçlü bir karşılık bulması, dönemin iktidarı tarafından tahammül edilmesi gereken bir muhalefet başarısı olarak görüldü. İktidar bu sonucu demokratik olgunlukla karşılamak yerine Kırşehir'i hedef alan bir idari tasarrufa yöneldi.
Adem Çaylak'ın Osman Bölükbaşı ve Siyasal Hareketi adlı çalışmasında aktarılan tanıklık, sürecin arka planını net bir şekilde ortaya koyuyor. Dönemin Nevşehir Belediye Başkanı Avukat Kemal Dedeoğlu'nun 1957'de CMP Kırşehir Milletvekili olan Hayri Çopuroğlu'na anlattıklarına göre, 1954 seçimlerinin hemen ardından Nevşehir'den bir heyet Celal Bayar'ı tebrik ziyaretine gitti. Heyet, Niğde ile ekonomik ve ticari bağlarının zayıf olduğunu belirterek Nevşehir'in Kırşehir'e bağlanmasını istedi.
Celal Bayar'ın bu talebe verdiği cevap ise Kırşehir hafızasına kazınan bir siyasi hüküm niteliği taşıdı: "Ne münasebet, Kırşehir kaza, siz il olacaksınız. Onlar size bağlanacak." Bu cümle 1954 kararının ruhunu rken, bir vilayetin siyasi tercihinden dolayı küçültülmesi ve tarihsel gövdesinin parçalanması sonucunu doğurdu. Avanos, Kozaklı ve Hacıbektaş Nevşehir'e, Kaman Ankara'ya, Çiçekdağ ise Yozgat'a bağlandı.
Kararın ardından yaşanan sosyal kırılmalar ve tepkiler, halkın duyduğu öfkeyi gözler önüne serdi. Çopuroğlu'nun aktardıklarına göre, Avanos ve Hacıbektaş'ta da yeni bağlanma düzeninden memnuniyetsizlik oluştu. 1954 yılından 1957 yılına kadar olan süreçte Kırşehir'de yeni doğan çocuklar nüfusa kaydettirilmedi; Kırşehirliler çocuklarını Nevşehir nüfusuna yazdırmak istemedi. Bu durum, toplumun dayatılan statüyü meşru kabul etmediğinin ve sessiz bir direniş gösterdiğinin kanıtı oldu.
Kırşehir 1957 yılında yeniden il yapıldı ancak bu iade kaybın tamamını telafi etmedi. Statü geri verilse bile koparılan tarihsel bağlar, örselenen şehir onuru ve kuşaklar boyunca aktarılan kırgınlık kolay onarılmadı. 1937 haritasına bugün bakıldığında görülen temel gerçeğin, bir şehrin iktidara oy vermediği için cezalandırıldığı yakın tarihimizin en açık örneklerinden biri olduğu vurgulanıyor.






